W dniu 29 lipca obchodzimy rocznicę śmierci Tomasza Stańko – polskiego trębacza jazzowego, kompozytora.
Tomasz Ludwik Stańko urodził się 11 lipca 1942 roku w Rzeszowie. Wychowywał się w rodzinie o tradycjach artystycznych i już od najmłodszych lat wykazywał zainteresowanie muzyką. Ukończył średnią szkołę muzyczną w Krakowie w klasie trąbki, a następnie studiował w tamtejszej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej.
Karierę muzyczną rozpoczął na początku lat 60. XX wieku. W 1962 roku założył własny zespół Jazz Darings, uznawany za jedną z pierwszych formacji free jazzowych w Europie. Przełomowym momentem w jego karierze była współpraca z Krzysztofem Komedą – Stańko był trębaczem w jego kwintecie i nagrał z nim kultowy album „Astigmatic” (1965), który uznawany jest za jeden z najważniejszych w historii europejskiego jazzu.
W kolejnych dekadach Tomasz Stańko współpracował z wieloma wybitnymi muzykami z Polski i zagranicy, m.in. z Adamem Makowiczem, Zbigniewem Seifertem, Cecilem Taylorem, Jackiem DeJohnette’em, Bobo Stensonem czy Manu Katché. W latach 70. i 80. prowadził własne zespoły, eksperymentując z różnymi formami jazzu i nowoczesnej muzyki improwizowanej. Nagrał kilkadziesiąt autorskich albumów, m.in. „Balladyna” (1975), „Music for K” (1970), „Leosia” (1996), „Litania” (1997), „Soul of Things” (2002), „Suspended Night” (2004) czy „December Avenue” (2017).
Stańko był pionierem polskiego jazzu, cenionym za unikalne brzmienie, oryginalność kompozycji i ekspresję muzyczną. Jego twórczość była doceniana w kraju i za granicą – koncertował na największych festiwalach jazzowych świata i nagrywał dla prestiżowej wytwórni ECM. W 2012 roku założył Tomasz Stańko New York Quartet, z którym odnosił sukcesy na arenie międzynarodowej.
Za swoje osiągnięcia artystyczne otrzymał liczne nagrody, w tym Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Paszport Polityki, Fryderyki oraz Nagrodę Fundacji im. Kościelskich. Był także laureatem nagrody Jazzowego Muzyka Roku „DownBeat”.
W 2011 roku prezydent Polski Bronisław Komorowski odznaczył Stańkę Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Stańko był organizatorem i dyrektorem festiwalu Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej.
Tomasz Stańko zmarł 29 lipca 2018 roku w Warszawie po długiej walce z chorobą nowotworową. Został pochowany na warszawskich Powązkach. Pozostaje jednym z najwybitniejszych polskich muzyków jazzowych, a jego dorobek na trwałe wpisał się w historię światowego jazzu.