W dniu 9 maja obchodzimy rocznicę śmierci Andrzeja Czeczota – grafika i twórcy filmów animowanych.
Andrzej Czeczot urodził się 27 października 1933 roku w Krakowie. Jego kariera artystyczna rozpoczęła się w okresie powojennym i od początku była związana z rysunkiem satyrycznym, grafiką użytkową oraz ilustracją książkową i prasową. Debiutował w tygodniku „Szpilki” w 1956 roku.
W latach 50. i 60. ukończył studia na Wydziale Grafiki filii Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie w Katowicach (dyplom w 1957 roku). Już w tym czasie jego prace zyskiwały rozgłos – rysunki satyryczne publikowane były w periodykach takich jak „Polityka”, „Literatura”, „Ty i Ja” oraz czasopismach zagranicznych.
Czeczot wyróżniał się niezwykłą kreską i odważnym podejściem do tematu – w swoich rysunkach wielokrotnie krytykował oficjalną propagandę, obnażał hipokryzję i mechanizmy władzy w PRL. W 1976 roku został pozwany za jeden ze swoich rysunków („Ryszard IV”), co ukazuje, jak krytyczna była jego twórczość wobec rzeczywistości społeczno-politycznej.
W 1981 roku, w czasie wprowadzenia stanu wojennego w Polsce, został internowany. Rok później wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i mieszkał tam przez część lat 80. i 90. W Nowym Jorku współpracował m.in. z „The New York Times”, „The New Yorker” oraz „The Wall Street Journal”. W 1997 roku powrócił do Polski i osiedlił się w Warszawie.
Oprócz rysunku prasowego i graficznego, Czeczot był także autorem filmów animowanych – zrealizował blisko 30 filmów krótkometrażowych, a w 2002 roku wyreżyserował pełnometrażowy film animowany „Eden”, który zdobył Nagrodę Dodatkową Jury na 27. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Ponadto zilustrował około 200 książek i zaprojektował ponad 450 okładek książkowych.
Styl Czeczota cechowały ostre linie, satyryczna perspektywa i często groteskowe ujęcie rzeczywistości. W jego pracach widać było połączenie humoru, autoironii i krytyki społecznej. Jego twórczość graficzna stanowiła manifest zarówno artystyczny, jak i obywatelski – poprzez rysunek i grafikę odważnie komentował otaczający go świat. Dzięki temu jego nazwisko stało się synonimem polskiej satyry graficznej drugiej połowy XX wieku.
Andrzej Czeczot zmarł 9 maja 2012 roku w Warszawie, mając 79 lat.
Nagrody:
- 1970, 1971, 1973 – Złota Szpilka, nagroda przyznawana przez redakcję tygodnika Szpilki
- 1978 – Brązowy Lajkonik na Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie
- 2003 – Eryk, przyznany przez Stowarzyszenie Polskich Artystów Karykatury