W dniu 3 maja obchodzimy rocznicę śmierci Władysława Lecha Terleckiego – pisarza, scenarzysty, autora powieści i opowiadań, słuchowisk, utworów dramatycznych i filmowych oraz scenariuszy.
Władysław Terlecki urodził się 18 maja 1933 roku w Częstochowie, w rodzinie inteligenckiej związanej z tradycjami patriotycznymi. Dzieciństwo spędził w rodzinnej miejscowości, a edukację rozpoczął w trudnych warunkach okupacyjnych. Po wojnie kontynuował naukę w II Liceum Ogólnokształcącym im. Romualda Traugutta w Częstochowie, które ukończył z wyróżnieniem. Już w młodości przejawiał zainteresowanie literaturą i historią, co z czasem miało ukształtować jego światopogląd i styl pisarski.
Po maturze podjął studia filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie zetknął się z czołowymi przedstawicielami polskiego środowiska literackiego i humanistycznego lat pięćdziesiątych. Tam też rozpoczął swoją drogę twórczą. Debiutował w 1953 roku na łamach tygodnika Dziś i Jutro, publikując pierwsze opowiadania. W kolejnych latach współpracował z czasopismami „Wrocławski Tygodnik Katolików” oraz „Współczesność”, a jego nazwisko zaczęło pojawiać się w środowisku młodych pisarzy.
Lata sześćdziesiąte przyniosły mu pierwsze sukcesy literackie. W tym okresie Terlecki wypracował charakterystyczny styl – intelektualny, oszczędny w formie, ale głęboko refleksyjny. Jego twórczość koncentrowała się na tematyce historycznej, szczególnie na realiach XIX wieku, w tym czasach powstania styczniowego i represji carskich. W przeciwieństwie do tradycyjnej narracji patriotycznej, Terlecki nie idealizował bohaterów narodowych – pokazywał ich w kontekście moralnych dylematów, słabości i dramatów osobistych.
Do jego najważniejszych dzieł należą powieści „Spisek”, „Powrót z Carskiego Sioła”, „Rośnie las” oraz „Dwie głowy ptaka”. W książkach tych autor podejmował próbę zrozumienia, jak jednostka zachowuje się wobec opresyjnej władzy i jak historia wpływa na moralność człowieka. Jego proza charakteryzowała się głębokim psychologizmem, ironią i nieufnością wobec zbiorowych mitów.
Poza twórczością prozatorską Władysław Terlecki pisał również dramaty, scenariusze filmowe oraz słuchowiska radiowe. Kilka jego utworów zostało zaadaptowanych dla teatru i telewizji, co przyniosło mu dodatkowe uznanie w środowisku artystycznym. W 1972 roku otrzymał Nagrodę Fundacji im. Juliusza Kościelskiego, co potwierdziło jego pozycję wśród najciekawszych polskich pisarzy powojennych.
W życiu prywatnym Terlecki uchodził za człowieka skromnego, ale wymagającego – zarówno wobec siebie, jak i innych. Nie należał do żadnych partii politycznych i unikał publicznego zaangażowania, choć jego twórczość często komentowała współczesność w sposób pośredni. W latach siedemdziesiątych współpracował z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa, przekazując swoje refleksje na temat literatury i kultury w kraju.
Zmarł 3 maja 1999 roku w Warszawie po długiej chorobie. Został pochowany w stolicy. W 2008 roku, w jego rodzinnym mieście – Częstochowie – na budynku liceum im. Traugutta odsłonięto tablicę pamiątkową ku jego czci.