W dniu 19 marca obchodzimy rocznicę śmierci Mariana Zembali - lekarza, kardiochirurga, profesora nauk medycznych, w 2015 roku ministra zdrowia, posła na Sejm VIII kadencji, Kawalera Orderu Orła Białego.
Marian Zembala urodził się 11 lutego 1950 roku w Krzepicach, w 1974 roku ukończył z najwyższymi ocenami studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej we Wrocławiu. Jeszcze w czasie studiów i pierwszych lat pracy dał się poznać jako wyjątkowo zdolny i ambitny lekarz, którego pasją stała się kardiochirurgia.
Po uzyskaniu dyplomu rozpoczął staż podyplomowy w Klinice Chirurgii Serca we Wrocławiu, gdzie zdobywał doświadczenie w zespole wybitnych specjalistów. W latach 1975–1980 był asystentem, starszym asystentem, a następnie adiunktem w tej samej klinice. W 1981 roku wyjechał na staż naukowy do Holandii, gdzie w szpitalu St. Antonius w Utrechcie pogłębiał wiedzę z zakresu kardiochirurgii dorosłych i dzieci. Praktyka zagraniczna pozwoliła mu poznać najnowocześniejsze techniki operacyjne oraz organizację pracy klinik zachodnioeuropejskich.
Po kilku latach pobytu za granicą, w 1985 roku powrócił do Polski, by dołączyć do zespołu prof. Zbigniewa Religi w Zabrzu. Tam uczestniczył w przełomowym wydarzeniu – pierwszej udanej transplantacji serca w Polsce. Wkrótce sam stał się jednym z liderów polskiej kardiochirurgii. Od 1993 roku kierował Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu, które dzięki jego zaangażowaniu i wizji rozwoju przekształciło się w jeden z najważniejszych ośrodków kardiologicznych i transplantacyjnych w kraju.
Pod jego kierownictwem w Zabrzu dokonano wielu pionierskich operacji. To właśnie jego zespół przeprowadził pierwszą w Polsce transplantację pojedynczego płuca w 1997 roku, a kilka lat później – pierwszą transplantację serca i płuc (2001). Profesor Zembala był również autorem i współautorem ponad 700 publikacji naukowych, licznych monografii i rozdziałów w podręcznikach medycznych. Był cenionym wykładowcą, promotorem wielu rozpraw doktorskich i mentorem dla młodego pokolenia lekarzy.
W 1999 roku objął kierownictwo Katedry i Oddziału Klinicznego Kardiochirurgii, Transplantologii, Chirurgii Naczyniowej i Endowaskularnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu. Oprócz pracy klinicznej i naukowej angażował się w działalność organizacyjną oraz społeczną, promując nowoczesną medycynę, etykę lekarską i ideę transplantacji.
Poza medycyną, prof. Zembala działał również publicznie. W 2014 roku został radnym Sejmiku Województwa Śląskiego, a rok później, w czerwcu 2015, objął stanowisko Ministra Zdrowia w rządzie Ewy Kopacz. Funkcję tę pełnił do listopada 2015 roku, po czym uzyskał mandat posła na Sejm VIII kadencji, reprezentując województwo śląskie z ramienia Platformy Obywatelskiej. W pracy parlamentarnej koncentrował się na problematyce zdrowia publicznego, dostępie do leczenia oraz finansowaniu systemu ochrony zdrowia.
Za swoje osiągnięcia naukowe i społeczne profesor Zembala został odznaczony licznymi wyróżnieniami, w tym także Orderem Uśmiechu (2005). Otrzymał również odznaczenia zagraniczne, m.in. ukraiński Order Za Zasługi III klasy (2012).
Profesor był znany ze swojej otwartości, empatii i ogromnej energii. Wyróżniała go pasja do pracy i głębokie przekonanie, że lekarz ma nie tylko leczyć ciało, ale też dawać nadzieję.
Wraz z żoną Hanną wychował czworo dzieci: Michała, Joannę, Małgorzatę i Pawła.
Marian Zembala zmarł 19 marca 2022 roku w Zbrosławicach, w swoim domu. Miał 72 lata.
Pozostawił po sobie trwały ślad w historii polskiej kardiochirurgii i transplantologii, a Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu – instytucja, którą współtworzył i przez lata kierował – pozostaje żywym pomnikiem jego pracy i wizji.
Odznaczenia:
- Order Orła Białego (2022, pośmiertnie)
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2004)
- Medal 100-lecia Odzyskania Niepodległości (2019)
- Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (2016)
- Order Za Zasługi III stopnia (Ukraina, 2008)