W dniu 15 listopada obchodzimy rocznicę śmierci Henryka Adama Aleksandra Piusa Sienkiewicza, ps. „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński” – polskiego nowelisty, powieściopisarza epoki pozytywizmu i publicysty, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości.
Henryk Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846r. w Woli Okrzejskiej, pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej herbu Oszyk. Dzieciństwo spędził na Podlasiu. W 1858 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie uczęszczał do gimnazjum, a następnie studiował w Szkole Głównej Warszawskiej. Choć rozpoczął od Wydziału Prawa, ostatecznie przeniósł się na Wydział Filologiczno-Historyczny, nie kończąc jednak studiów dyplomem. Już w tym okresie, z powodów finansowych, pracował jako guwerner.
Działalność pisarską rozpoczął od pracy publicystycznej i recenzenckiej. W 1872 roku wydał swoją pierwszą powieść Na marne. W latach 70. XIX wieku publikował felietony, m.in. z cyklu Bez tytułu i Chwila obecna, oraz nowele, które przyniosły mu pierwsze uznanie (Stary sługa, Hania).
W latach 1876–1878 przebywał w Stanach Zjednoczonych jako korespondent Gazety Polskiej. Efektem tej podróży były Listy z podróży do Ameryki oraz nowele, takie jak Sielanka i słynny Latarnik.
Prawdziwą sławę i miłość narodu zyskał dzięki „Trylogii” – cyklowi powieści historycznych osadzonych w XVII wieku:
- Ogniem i mieczem (1883–1884)
- Potop (1884–1886)
- Pan Wołodyjowski (1887–1888)
Dzieła te miały ogromne znaczenie dla podtrzymywania ducha narodu w okresie zaborów (pokrzepienie serc).
W latach 1895–1896 Sienkiewicz opublikował powieść historyczną Quo vadis, osadzoną w czasach Nerona, która zyskała międzynarodową popularność. Kolejnym ważnym dziełem byli Krzyżacy (1897–1900), a twórczość dla młodzieży zwieńczyła powieść W pustyni i w puszczy (1911).
W 1905 roku Henryk Sienkiewicz otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za całokształt twórczości, a w uzasadnieniu Akademii Szwedzkiej doceniono jego „wybitne zasługi jako epika”.
W życiu Sienkiewicz angażował się w działalność społeczną i filantropijną, m.in. organizując pomoc dla głodujących w Królestwie Polskim i występując w obronie dzieci polskich strajkujących we Wrześni.
Po wybuchu I wojny światowej Henryk Sienkiewicz wyjechał do Vevey w Szwajcarii, gdzie wspólnie z Ignacym Janem Paderewskim założył Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Tam zmarł 15 listopada 1916 roku z powodu choroby serca.
Henryk Sienkiewicz był trzykrotnie żonaty, miał dwoje dzieci, prawnukiem Henryka jest były minister kultury Bartłomiej Sienkiewicz.
W 1924 roku, już po odzyskaniu niepodległości, prochy pisarza zostały uroczyście sprowadzone do Polski i złożone w sarkofagu w podziemiach katedry św. Jana w Warszawie.
Nagrody:
- Nagroda Nobla za rok 1905
- Tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego we Lwowie (1900)
- Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1900)
- Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności – Austro-Węgry (9 lutego 1900)
- Kawaler Legii Honorowej – III Republika Francuska (1904)
(źródło: Wikipedia)
