W dniu 13 listopada obchodzimy rocznicę śmierci Aliny Marii Janowskiej-Zabłockiej – aktorki teatralnej, filmowej i telewizyjnej, łączniczki dowództwa batalionu „Kiliński” w powstaniu warszawskim.
Alina Janowska urodziła się 16 kwietnia 1923r. jako córka Stanisława i Marceliny z domu Rymkiewicz. Na przełomie 1939 i 1940 roku została osadzona wraz z matką i bratem w obozie jenieckim Stalag I B Hohenstein pod Olsztynkiem, została uratowana przed wywozem na roboty do Niemiec i przydzielona do prac w ogrodach pałacu w Wilanowie.
W kwietniu 1942 roku Alina Janowska została aresztowana przez Gestapo za współpracę z podziemiem i pomoc rodzinie żydowskiej. Przez siedem miesięcy była więziona na Pawiaku (w oddziale "Serbia"), skąd szczęśliwie została uwolniona.
Podczas Powstania Warszawskiego służyła jako łączniczka (ps. „Alina”, nieoficjalnie „Setka”) w dowództwie słynnego batalionu „Kiliński” Armii Krajowej. Walczyła w rejonie Śródmieścia Północnego.
Po wojnie Alina Janowska ukończyła Szkołę Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Łodzi (1946) i zdała eksternistyczny egzamin aktorski (1948).
Jej wszechstronny talent objawiał się na wielu polach:
- zadebiutowała w 1946 roku w kultowym, pierwszym powojennym filmie fabularnym "Zakazane piosenki", wystąpiła w ponad 40 filmach. Największą popularność zyskała dzięki rolom telewizyjnym, zwłaszcza: "Wojna domowa" (1965–1966) – jako Irena Kamińska, "Czterdziestolatek" (1975), "Złotopolscy" (1997–2010) – jako Eleonora Gabriel
- była związana z najważniejszymi scenami warszawskimi, takimi jak Teatr Nowy (kierowany przez Juliana Tuwima), Teatr Syrena (w którym wielokrotnie grała i reżyserowała), Teatr Buffo i Teatr Komedia
- była gwiazdą kabaretów (m.in. STS i "Szpak")
Alina Janowska była dwukrotnie zamężna. Pierwsze małżeństwo (1954–1963) z Andrzejem Boreckim zaowocowało córką Agatą. W 1963 roku poślubiła architekta i sławnego szermierza Wojciecha Zabłockiego, z którym miała dwoje dzieci: syna Michała (poetę) i córkę Katarzynę.
Angażowała się również społecznie: była radną dzielnicy Żoliborz, przewodniczącą Sekcji Estrady ZASP oraz założycielką Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom "Gniazdo".
Alina Janowska-Zabłocka zmarła 13 listopada 2017 roku w Warszawie. Spoczęła w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Odznaczenia:
- 1979: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- 1979: Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”
- 1995: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- 2001: Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
- 2003: Kawaler Orderu Uśmiechu
- 2005: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- 2017: Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (pośmiertnie)
- Krzyż Partyzancki
- Krzyż Armii Krajowej
- Warszawski Krzyż Powstańczy
(źródło: Wikipedia)
