W dniu 19 października obchodzimy rocznicę śmierci Wojciecha Zygmunta Pszoniaka – wybitnego aktora teatralnego i filmowego, reżysera teatralnego, pedagoga.
Wojciech Pszoniak urodził się 2 maja 1942r. we Lwowie. Był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów teatralnych i filmowych, o uznanej renomie międzynarodowej. Ceniony za wszechstronność, intensywność i głęboką psychologiczną prawdę swoich kreacji.
Pszoniak ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie w 1968 roku. Po studiach rozpoczął karierę teatralną, która szybko przyniosła mu miano jednego z najzdolniejszych aktorów swojego pokolenia.
Jego talent rozkwitł pod kierunkiem wybitnych reżyserów, zwłaszcza Konrada Swinarskiego i Andrzeja Wajdy. Był związany z najważniejszymi scenami w Polsce:
- Stary Teatr w Krakowie (1968–1972)
- Teatr Narodowy w Warszawie (1972–1974)
- Teatr Powszechny w Warszawie (1974–1980)
Występował także na scenach zagranicznych, w tym w Paryżu, gdzie od lat 80. angażował się w projekty francuskie, biegle posługując się językiem francuskim.
Międzynarodową sławę zyskał dzięki współpracy z Andrzejem Wajdą. Jego najsłynniejszą i najbardziej ikoniczną rolą filmową jest kreacja Moryca Welta w filmie "Ziemia obiecana" (1974), gdzie stworzył niezapomniany portret ambitnego, cynicznego i zdeterminowanego fabrykanta. Rola ta, obok ról Daniela Olbrychskiego i Andrzeja Seweryna, jest symbolem polskiej szkoły aktorskiej.
Wśród innych ważnych ról Pszoniaka należy wymienić:
- Robespierre'a w filmie "Danton" (1983) w reżyserii Andrzeja Wajdy, gdzie zagrał u boku Gérarda Depardieu
- doktora Müllera w "Aktorach prowincjonalnych" (1979) Agnieszki Holland
- role w filmach francuskich, m.in. u boku Isabelle Huppert
Wojciech Pszoniak zmarł 19 października 2020 roku w Warszawie po długiej walce z chorobą nowotworową. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Jego odejście było wielką stratą dla kultury, ale jego kreacje pozostają w pamięci jako wzór aktorskiego rzemiosła.
Odznaczenia:
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2011
- Złoty Krzyż Zasługi – 1975
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – 2007
- Oficer Orderu Narodowego Zasługi – Francja, 2008
- Komandor Orderu Sztuki i Literatury – Francja, 2018
