W dniu 9 października obchodzimy rocznicę śmierci Marka Michała Grechuty - jednego z najbardziej oryginalnych polskich artystów, piosenkarza, kompozytora, poety i architekta. Jego twórczość, łącząca poezję śpiewaną, rock progresywny, jazz i elementy muzyki klasycznej, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii polskiej kultury.
Marek Grechuta urodził się 10 grudnia 1945r. w Zamościu, w 1963 roku przeniósł się do Krakowa, by podjąć studia na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Choć ukończył studia z dyplomem architekta, jego pasją stała się muzyka.
Karierę muzyczną rozpoczął w 1966 roku, zakładając wraz z Janem Kantym Pawluśkiewiczem kabaret literacki Anawa. Jego występy szybko zdobyły uznanie krytyków i publiczności, a debiut na Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie w 1967 roku przyniósł mu pierwszą nagrodę.
Grechuta wypracował charakterystyczny, niepowtarzalny styl, który wyróżniał się liryzmem, głęboką wrażliwością i dbałością o literacką wartość tekstów. Śpiewał przede wszystkim do własnych tekstów, a także do wierszy wybitnych polskich poetów, takich jak Bolesław Leśmian czy Julian Tuwim.
Jego najważniejsze albumy i utwory to:
- "Marek Grechuta & Anawa" (1970) z takimi piosenkami jak "Niepewność" i "W dzikie wino zaplątani"
- "Korowód" (1971)
- "Dni, których nie znamy"
- Kompozytor muzyki do spektakli teatralnych, w tym do "Szalonych" (1977).
W późniejszych latach kontynuował eksperymenty, tworząc muzykę do poezji (np. do wierszy Tadeusza Różewicza) i angażując się w projekty artystyczne, które łączyły różne gatunki sztuki.
Grechuta w 1970r. poślubił Danutę, ich syn Łukasz jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Marek Grechuta cierpiał na zaburzenie afektywne dwubiegunowe, co utrudniało mu karierę.
Artysta zmarł 9 października 2006 roku w Krakowie. Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim. Jego twórczość, charakteryzująca się głęboką refleksją nad życiem, pięknem i przemijaniem, pozostaje żywa i jest nadal chętnie interpretowana przez kolejne pokolenia artystów.
Niektóre nagrody i odznaczenia:
- II nagroda na VI Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie (1967)
- Grand Prix dla najlepszej piosenki na VI Festiwalu Piosenki Studenckiej za utwór „Tango Anawa” (1967)
- Główna nagroda na Festiwalu Artystycznym Młodzieży Akademickiej FAMA w Świnoujściu (1968)
- Najlepszy kompozytor przeglądu Poznańska Wiosna Estradowa (1979)
- Srebrny Krzyż Zasługi (1979)
- Złota płyta za sprzedanie 50 tys. egzemplarzy płyty Dni, których nie znamy z serii „Złota kolekcja” (1999)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2000)
- Nagroda Polskiego Przemysłu Fonograficznego Złoty Fryderyk za całokształt artystyczny (2001)
- Nagroda Polskiego Przemysłu Fonograficznego Fryderyk w kategorii „Reedycje” za serię Świecie nasz (2001)
- Złoty indeks – nagroda honorowa Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie (2002)
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005)
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2006, pośmiertnie)
(źródło: Wikipedia)
