W dniu 23 września obchodzimy rocznicę śmierci Franciszka Maksymiliana Pieczki - aktora filmowego, teatralnego, telewizyjnego i radiowego, Kawalera Orderu Orła Białego.
Odtwórca blisko 450 ról dramatycznych i komediowych, współpracował z wieloma reżyserami: Krzysztofem Kieślowskim, Wojciechem Jerzym Hasem, Andrzejem Wajdą, Jerzym Kawalerowiczem, Janem Jakubem Kolskim czy Kazimierzem Kutzem. Występował m.in. w spektaklach Konrada Swinarskiego, Jerzego Jarockiego i Zygmunta Huebnera. Jako aktor dubbingowy użyczył głosu postaciom z filmów animowanych i aktorskich.
Franciszek Pieczka urodził się 18 stycznia 1928r. w Godowie na Śląsku w rodzinie górniczej. Po ukończeniu studiów w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie w 1954 roku, rozpoczął karierę aktorską w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze. W 1964 roku przeniósł się do Teatru Powszechnego w Warszawie, z którym związał się na lata, a od 2015 roku był aktorem Teatru Narodowego.
Pieczka zasłynął rolami, które ujawniały jego niezwykły talent do portretowania prostych, a jednocześnie złożonych postaci. Jego pierwszą znaczącą rolą filmową była kreacja u boku Jerzego Ziemińskiego w "Pokoleniu" Andrzeja Wajdy (1954). Największą popularność przyniosła mu jednak rola Gustlika Jelenia w kultowym serialu "Czterej pancerni i pies" (1966–1970), który zyskał status ponadpokoleniowego fenomenu.
Aktor z powodzeniem występował w kinie autorskim, współpracując z czołowymi polskimi reżyserami. Wśród jego kluczowych ról są:
- Pytlak w filmie "Ziemia obiecana" (1974) Andrzeja Wajdy
- "Stary" w "Potopie" (1974) Jerzego Hoffmana
- Karol w "Żywocie Mateusza" (1967) Witolda Leszczyńskiego
- Apostoł Piotr w "Quo Vadis" (2001) Jerzego Kawalerowicza
Franciszek Pieczka zmarł 23 września 2022 roku w Warszawie w wieku 94 lat. Jego śmierć była ogromną stratą dla polskiej kultury. Został pochowany na cmentarzu w Aleksandrowie. Aktor pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, a jego kreacje filmowe i teatralne są wciąż żywe w pamięci widzów. Jego skromność, autentyczność i mistrzostwo w oddawaniu ludzkich emocji czynią go jednym z najjaśniejszych punktów w historii polskiego aktorstwa.
Odznaczenia:
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)
- Złoty Krzyż Zasługi (1974)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975)
- Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1980)
- Medal 40-lecia Polski Ludowej
- Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (5 stycznia 1998)
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (29 października 2008)
- Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2011) nadany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego za wybitne zasługi dla kultury narodowej
- Odznaka „Honoris Gratia” (2013)
- Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (2015)
- Lux ex Silesia (2015)
- Order Orła Białego nadany przez prezydenta Andrzeja Dudę w uznaniu znamienitych zasług dla kultury polskiej, za znaczący wkład w rozwój sztuki teatralnej i filmowej (2017)
