W dniu 9 lipca obchodzimy rocznicę śmierci Jerzego Oskara Stuhra - aktora teatralnego, dubbingowego i filmowego, reżysera, filologa, pedagoga i pisarza, profesora sztuk teatralnych.
Jerzy Stuhr urodził się 18 kwietnia 1947r. w Krakowie. Rodzina osiedliła się ostatecznie w Bielsku-Białej, gdzie ukończył naukę w III Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Żeromskiego. W 1970r. ukończył studia z polonistyki na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a dwa lata później obronił dyplom na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Podczas studiów udzielał się aktorsko w Kole Naukowym Studentów i pracował jako wodzirej w Estradzie Krakowskiej.
W 1971r. Jerzy Stuhr poślubił Barbarę Kóskę, skrzypaczkę (późniejszą artystkę Capelli Cracoviensis i założycielkę zespołu Amar Corde), mieli dwoje dzieci.
Debiutował w Teatrze Starym w Krakowie rolą Belzebuba w Dziadach, następnie grał m.in. Wysockiego w Nocy listopadowej, Piotra Wierchowieńskiego w Biesach i Jaszę w Wiśniowym sadzie, w musicalu Szalona lokomotywa.
Na wielkim ekranie zadebiutował jako stażysta w filmie Hieronima Przybyła Milion za Laurę (1971). W kolejnych latach zagrał epizody m.in. w filmach Andrzeja Żuławskiego, Jerzego Gruzy i Antoniego Krauze. Wziął udział, kreując postać reżysera Jerzego Burskiego, w zdjęciach próbnych do filmu Andrzeja Wajdy Człowiek z marmuru (1976).
W 1980r. aktor wyjechał do Włoch, gdzie w kolejnych latach wystawiał spektakle teatralne, nawiązał współpracę pedagogiczną ze Szkołą Teatralną w Bolonii, Teatro Stabile w Trieście i Università degli Studi di Palermo, prowadził kursy aktorskie na Festiwalu Aktorów we Florencji, otrzymał Nagrodę Krytyki Włoskiej dla najlepszego aktora zagranicznego we Włoszech.
Szeroką rozpoznawalność w Polsce zapewniła mu rola Maksa Paradysa w filmie Juliusza Machulskiego Seksmisja (1983). Umiejętności komediowe zaprezentował również w innych filmach z lat 80.: Kingsajz (1988), Dekalog X (1988) czy Obywatel Piszczyk (1989).
W 1990r. habilitował się w PWST w Krakowie. W 1994r. uzyskał tytuł profesora sztuk teatralnych. Był członkiem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.
W 1990r. został rektorem PWST w Krakowie, w latach 1991–1993 był członkiem rady do spraw kultury przy Prezydencie RP.
W 1994r. zadebiutował jako reżyser filmowy produkcją Spis cudzołożnic (1995), do której napisał także scenariusz i w której zagrał główną rolę.
Jerzy Stuhr wykreował także komediową postać komisarza Ryby w filmie Juliusza Machulskiego Kiler (1997) oraz w jego kontynuacji Kiler-ów 2-óch (1999). W 1998r. został członkiem Europejskiej Akademii Filmowej. Użyczył głosu Osłowi w polskiej wersji filmu animowanego Shrek (2001) oraz jego kontynuacjach.
Jerzy Stuhr działał na rzecz organizacji społecznych i charytatywnych. W latach 2005–2017 pełnił funkcję przewodniczącego rady fundacji Krakowskiego Hospicjum dla Dzieci im. ks. Józefa Tischnera, współpracował też m.in. z Fundacją im. Ks. Jana Kaczkowskiego, działając na rzecz chorych onkologicznie. W 2007r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Jerzy Stuhr zmarł w Krakowie 9 lipca 2024r. W dniu 17 lipca 2024r., po mszy w kościele św. Piotra i Pawła odprawionej pod przewodnictwem kard. Grzegorza Rysia, jego prochy spoczęły w grobie rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Jerzy Stuhr jest uznawany za jednego z najwybitniejszych i najpopularniejszych polskich aktorów, także komediowych. Jest laureatem wielu nagród, m.in.: Polskiej Nagrody Filmowej za rolę drugoplanową w filmie Persona non grata (2005), nagrody specjalnej Orła za osiągnięcia życia (2018), Złotej Kaczki, został wybrany najlepszym aktorem komediowym stulecia.
Nagrody i odznaczenia:
- 2011 – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
- 1997 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- 1979 – Złoty Krzyż Zasługi
- 2005 – Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- 2012 – Odznaka „Honoris Gratia”
- 2014 – Order Uśmiechu oraz członek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu (2016)
- 2000 – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Republiki Włoskiej
(źródło: Wikipedia)