W dniu 8 maja obchodzimy rocznicę śmierci Mordechaja Anielewicza – polskiego działacza młodzieżowego i konspiracyjnego pochodzenia żydowskiego, dowódcy Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB), przywódcy powstania w getcie warszawskim.
Mordechaj Anielewicz urodził się w 1919r. w Wyszkowie. Jego rodzina przeprowadziła się do Warszawy, ojciec prowadził sklep na Solcu. Uczył się w prywatnym hebrajskim męskim Gimnazjum Towarzystwa „Laor” („Ku światłu”), zdał maturę w 1938r.
W 1933r. wstąpił do prawicowej organizacji młodzieżowej Betar, od 1934r. należał do lewicowo-syjonistycznej organizacji skautowskiej Ha-Szomer Ha-Cair, był dowódcą oddziału hufca, członkiem komendy warszawskiej. Był organizatorem samoobrony przeciwko antysemickim akcjom ONR, a także przeciwko nacjonalistom żydowskim.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku wraz z kolegami usiłował przedostać się do Rumunii, jednak został zatrzymany przez przedstawicieli radzieckich władz. Wrócił do Warszawy po kapitulacji miasta, a pod koniec 1939r. wyjechał na kilka tygodni do Wilna. Po powrocie do Warszawy kontynuował działalność w Ha-Szomer Ha-Cair.
W marcu 1942r. w getcie warszawskim współorganizował żydowski Blok Antyfaszystowski. W 1942r. organizował grupy samoobrony Żydów w Będzinie i Sosnowcu, wrócił do Warszawy jesienią 1942r.
Mordechaj Anielewicz był komendantem Żydowskiej Organizacji Bojowej, współorganizował udany zamach na zastępcę komendanta Żydowskiej Służby Porządkowej Jakuba Lejkina.
W dniach 18–21 stycznia 1943r. kierował pierwszą zbrojną samoobroną w getcie warszawskim, która doprowadziła do przerwania drugiej niemieckiej akcji deportacyjnej do Treblinki.
W dniu 19 kwietnia 1943r. Mordechaj Anielewicz stanął na czele powstania w getcie warszawskim. Zginął 8 maja 1943r. wraz z członkami dowództwa ŻOB w otoczonym przez Niemców bunkrze przy ul. Miłej 18. Dokładne okoliczności jego śmierci nie są znane. W bunkrze znajdowało się w tym czasie ok. 120 powstańców, w tym jego dziewczyna Mira Fuchrer.
Odznaczenia:
- Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2023);
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 18 kwietnia 1945 (pośmiertnie);
- Krzyż Walecznych – 25 lipca 1944 (pośmiertnie)
(źródło: Wikipedia)