W dniu 11 października obchodzimy rocznicę śmierci Stanisława Tołpy – polskiego botanika, profesora Akademii Rolniczej we Wrocławiu, który opracował m.in. preparat torfowy nazywany jego nazwiskiem.
Stanisław Tołpa urodził się 3 listopada 1901r. w Rudzie Łańcuckiej, najpierw ukończył studia teologiczne, a następnie podjął studia na wydziale matematyczno-przyrodniczym Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie, które zakończył doktoratem nt. torfowisk Czarnohory. Do 1939 roku pracował jako nauczyciel biologii, a od 1929 roku był współpracownikiem Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności.
W 1939 roku brał udział w kampanii wrześniowej, m.in. w bitwie nad Bzurą, następnie trafił do obozu jenieckiego.
Po wojnie, trafił do Wrocławia, gdzie rozwinął działalność naukową i dydaktyczną. Był dziekanem Wydziału Rolniczego Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej. Habilitował się w 1948r. i otrzymał tytuł profesora. Od 1951r. był organizatorem Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu i pierwszym rektorem tej uczelni w latach 1952–1954. Od 1967r. był członkiem Polskiej Akademii Nauk oraz jednym z twórców jej wrocławskiego oddziału.
Całą swoją karierę naukową poświęcił torfowi. Pod jego kierunkiem przebadano bagna i torfowiska w Dolinie Biebrzy, na Mazurach i na Lubelszczyźnie. Opracował klasyfikację torfów europejskich. Z czasem zainteresowania przesuwały się z historii i morfologii torfowisk na chemiczne i biologiczne właściwości ich składników. Wykrył związki chemiczne o szczególnej aktywności biologicznej. Na podstawie jego badań w latach 60. XX wieku powstał preparat torfowy Tołpy, mający w założeniu stać się lekiem przeciwnowotworowym. Jego badania przyczyniły się także do uchwalenia ustawy o ochronie złóż torfowych w Polsce.
Po przejściu na emeryturę nadal pracował nad swoim preparatem w utworzonej specjalnie dla niego Pracowni Biologii i Biochemii Torfu Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Działanie przeciwnowotworowe preparatu nigdy nie zostało potwierdzone. Patent na wytwarzanie preparatu przekazał uczelni.
Stanisław Tołpa zmarł dnia 11 października 1996 r. we Wrocławiu w wieku 95 lat. Wraz z żoną - Idą (1912–1999) zostali pochowani w grobowcu na Cmentarzu Ducha Świętego we Wrocławiu.
Odznaczenia:
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1951, za wybitną działalność naukową)
- Medal Komisji Edukacji Narodowej
(źródło: Wikipedia)
